uxonline.pl

litera - człowiek - przestrzeń

Menu Close

Page 2 of 26

Radykalne miasta, czyli nietypowo o roli projektanta

Radykalne miasta - Justin McGuirk

Książka Radykalne miasta sporo poleżała na mojej półce. Kupiłem, poprzeglądałem, stwierdziłem że fajne i że wrócę do niej zaraz. „Zaraz” okazało się być dobrymi kilkoma miesiącami i teraz, z perspektywy czasu, ponownie utwierdzam się w przekonaniu, że była to interwencja jakiejś (projektanckiej) opatrzności. Jeśli lubicie się umartwiać i zaglądacie na tego bloga regularniej (albo wystarczy, że zaglądaliście ostatnio), to zapewne zauważyliście mój niejednoznaczny stosunek do modernizmu i modernistycznego działania – fascynację połączoną z odrzuceniem i akceptacją. Książka McGuirka wpisuje się w moje z modernizmem zmagania i dokłada do tematu kolejny kontekst.

Read more

Miasta-ogrody w ujęciu krytycznym, czyli o niebezpieczeństwach humanitaryzmu

Trzewia Lewiatana

Miasta-ogrody o których pisałem poprzednio szybko zyskały popularność. Przestrzeń, zieleń, zdrowe warunki życia oraz powszechne doświadczenie z wartości ich posiadania sprawiły, że koncepcja Howarda była powszechnie rozumiana i trudno było coś jej zarzucać. Czy jednak przeprojektowane – zgodnie z ideą miasta-ogrodu – społeczeństwo będzie społeczeństwem ludzi szczęśliwych? Mimo że pisałem już o mieście-ogrodzie, chciałbym jeszcze na chwilę do niego wrócić, bo pewne kwestie nie wybrzmiały w nim wystarczająco wyraźnie. Idea miasta-ogrodu jest wzorcowym przykładem pozornie humanitarnej idei, poprzez którą promowane są idee znacznie mniej już humanitarne. Niniejszy wpis jest więc refleksją głównie nad krytycznym spojrzeniem na miasto-ogród, które prezentowane jest w komentarzach do polskich jego wydań.

Read more

„Miasta-ogrody jutra”, czyli urbanistyka bez architektów

Miasta-ogrody: Letchworth
Pisząc ostatnio o Le Corbusierze wspomniałem, że w swojej Urbanistyce wykorzystał fragmenty koncepcji (utopii) wcześniejszej i dość szeroko na początku XX wieku znanej i dyskutowanej – idei miasta-ogrodu. Wydana po raz pierwszy w 1898 roku książka Garden Cities of To-morrow wcześniej nikomu nieznanego Ebenezera Howarda, wniosła dużo świeżości do euro-atlantyckiej myśli urbanistycznej. Mimo to, przez ponad 100 lat nie doczekała się polskiego tłumaczenia (sic!). Po raz pierwszy została wydana w całości dopiero w 2009 roku razem z doskonałym krytycznym opracowaniem Adama Czyżewskiego (Trzewia Lewiatana. Miasta-ogrody i narodziny przedmieścia kulturalnego), a w nowym tłumaczeniu ukazała się ostatnio nakładem Centrum Architektury. Mało która koncepcja urbanistyczna była wykorzystywana chętniej i bardziej niezgodne z tym, czym miała być.

Read more

„Urbanistyka”, czyli Le Corbusier i jego utopia

Urbanistyka - Le Corbusier

W 1925 roku Le Corbusier opublikował Urbanistykę (L’Urbanisme), będąca jego wyraźnym głosem w dyskusji o strukturze i roli miasta. Wydana po ponad 90 latach w polskim tłumaczeniu przez Centrum Architektury, jest nie tylko klasycznym tekstem, ale także głosem w dyskusji o tym, czym ma być miasto i jak ma funkcjonować. Ze względu na wpływ jaki wywarła na kształtowanie ładu przestrzennego, jest pozycją o wyjątkowych walorach poznawczych i edukacyjnych.

Read more

La Tourette, czyli co betonowy klasztor mówi o modernizmie

La Tourette

Pisząc ostatnio o biografii Le Corbusiera nadmieniłem, że znalazłem w niej coś jeszcze. To, że moderniści żyli w przekonaniu, że jako projektanci mają prawo narzucać pewne rozwiązania swoim użytkownikom jest znane i nie jest żadną nowością (w sumie: robi tak każdy projektant). Istotniejsza jest próba odpowiedzi na pytanie, dlaczego tak było. Do lektury Le Corbusier Le Grand byłem przekonany, że byli oni napędzani jedynie przez wewnętrzne przekonanie o swojej wielkości, uwiarygadniane przez ideę poprawy warunków życiowych innych ludzi. Najważniejszym moim znaleziskiem z tej książki jest jednak przekonanie, że mogło być inaczej. Do tego wniosku skłoniło mnie spojrzenie na późne (i wyjątkowo udane) prace Le Corbusiera – realizacje architektury o charakterze sakralnym, w szczególności klasztor La Tourette.

Read more

Le Corbusier Le Grand, czyli o tym jak obrazy opowiadają historię

Le Corbusier Le Grand

Kiedy – prawie rok temu – kupowałem tę książkę, byłem przekonany, że kupuję album. Album, w którym pooglądam sobie jakieś realizacje Le Corbu. Ogromne tomiszcze było zafoliowane, a kiedy (już w domu) zajrzałem do środka, zobaczyłem że poza architekturą jest tak też wiele (żeby nie powiedzieć: większość) zdjęć, które z architekturą powiązane są dość lekko. Nadal byłem przekonany, że mam przed sobą album o Le Corbusierze. Duży, pełny, ale jednak album. Kilka miesięcy później usiadłem do niego na spokojnie, chciałem go sobie poprzeglądać, poszukać inspiracji (między innymi dla tego bloga). I wtedy stała się rzecz zaskakująca, bo odkryłem, że nie jest to album w powszechnym tego słowa rozumieniu, że jest to coś więcej – fotograficzna historia życia człowieka – obrazki, które układają się w kolaż, na którym widać fabułę. Obrazy, które opowiadają historię. W efekcie zamiast planowanych 2 dni, spędziłem nad nim ponad miesiąc.

Read more

Modernizm a przestrzeń miejska, czyli co sprawia że modernistyczne miasta są tak różne od miast klasycznych (o Brasilii część V)

berlin_schwarzplan

Modernistyczne miasta są inne. Modernistyczne osiedla są inne. Modernistyczna architektura jest inna. Modernizm zdefiniował nowy standard myślenia o przestrzeni i zarządzania nią. Czasami modernistyczne idee działają lepiej, czasami – gorzej. We wcześniejszych wpisach o Brasilii podnosiłem kwestie uwarunkowań historycznych i krótko opisywałem przebieg konkursu. To wszystko stanowiło kontekst. Teraz pora na trochę konkretów.

Read more

Kompleks gmachu, czyli jak architekci projektują doświadczenia i czego możemy się od nich nauczyć

Kompleks gmachu: Kancelaria III Reszy

W poprzedniej notce pisałem o potrzebie – widzianej z mojej perspektywy – włączania się projektantów procesy zmiany rzeczywistości na szczeblu najwyższym. Brzmi słabo, wiem, ale trudno mi to jakość inaczej nazwać. A gdyby chcieć nazywać to wprost, to byłby to apel o udział projektantów we władzy. Grubo, co? No, niestety grubo… A gdyby ktoś chciał być złośliwy nazwałby to flirtem z władzą. Rzecz jest istotna, bo wcale nie dotyczy tylko architektów… I właśnie o tym jest świetna książka Deyana Sudjica Kompleks gmachu. Architektura władzy.

Read more

O potrzebie zaangażowanego projektanta, czyli co znalazłem w „Kapitale w XXI wieku” Piketty’ego

 

piketty_KAPITAL_okladka21

Jestem z pokolenia, które żyło w świecie permanentnego wzrostu. Dorastałem w świecie, w którym kraje dzieliły się na Trzeci Świat, kraje rozwijające się i kraje wysokorozwinięte. Te „wysokorozwinięte” to były głównie bogate kraje zachodnioeuropejskie. Dwa pokolenia pojawiły się w czasie, kiedy kraje te bogaciły się w stopniu bezprecedensowym i stanowiły dla innych wzór do naśladowania. Sukces gospodarczy tych krajów powiązany był – na poziomie mentalnym – z ich modelem gospodarczym, czyli gospodarką wolnorynkową. No i tak sobie żyłem w przekonaniu, że przecież tak będzie zawsze, że stały i szybki rozwój jest tych krajów immanentną cechą i że tak będzie zawsze. Potem pojawiły się kryzysy, wzrost spowolnił i całość przestała działać już tak płynnie jak kiedyś, ale nadal miałem wiarę w coś, co nazywa się gospodarką wolnorynkową czy europejskim modelem gospodarczym. A potem przeczytałem Kapitał w XXI wieku i nieco tej swojej wiary straciłem.

Read more

Idea domu według Witolda Rybczyńskiego, czyli o tym jak potrzeby ludzkie zmieniają się w czasie

Witold Rybczyński - Dom. Krótka historia idei

O ile pierwsza wydana przez Karakter książka Witolda Rybczyńskiego  (Jak działa architektura. Przybornik humanisty – wkrótce napiszę też o niej) chwilę czekała na swoją kolejkę w mojej czytelni, o tyle kolejna miała już przetarty szlak i poszła praktycznie z marszu. Dom. Krótka historia idei, mimo że po raz pierwszy wydana prawie 30 lat temu (ależ ten czas leci), nie straciła wiele ze swojej aktualności i bardzo dobrze, że możemy cieszyć się jej polskim tłumaczeniem. To nie jest książka dla dekoratorów wnętrz jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka (chociaż z pewnością będzie dla nich interesująca). To książka dla osób, które chcą zrozumieć jak powstał świat, w którym żyjemy.

Read more

© 2017 uxonline.pl. All rights reserved.

Theme by Anders Norén.